వందేమాతర గేయంలో “ స్వ” భావన

జాతీయ గేయంగా అజరామర కీర్తిని పొందిన వందేమాతరం నవంబర్ 7 కల్లా సరిగ్గా 150 సంవత్సరాలను పూర్తి చేసుకుంది. ఈ సందర్భంగా యావత్ భారతం కూడా సంవత్సరం పాటు ఈ ఉత్సవాలు చేసుకోవాలని నిర్ణయం తీసుకోవడం జరిగింది. ఐక్య భారత్ కోసం పోరాడిన, బ్రిటిష్ ఆక్రమణకు వ్యతిరేకంగా ‘స్వరాజ్యం’ కోరుకునే వారందరినీ ఆకర్షించిన జాతీయ గీతం ‘వందేమాతరం’ . బంకిం చంద్ర చటోపాధ్యాయ 1875లో ఈ గీతాన్ని రాశారు. బ్రిటిష్ నుండి పూర్తి స్వేచ్ఛ పొందడం కోసం, విదేశీ పాలన, విదేశీ వస్తువులు , సేవలను తిరస్కరించడం కోసం ఆయుధంలా ఈ గీతాన్ని ఉపయోగించారు.

దేశాన్నంతటికీ ప్రేరణనిచ్చిన ఈ వందేమాతర గీత 150 సంవత్సర వేడుకలను జరుపుకోవాలని రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ కూడా తీర్మానించింది. ఈ వారం ప్రారంభంలో జబల్పూర్‌లో మూడు రోజుల సమావేశం నిర్వహించిన రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (RSS) కేంద్ర కార్యనిర్వాహక మండలి ‘వందేమాతరం’ స్ఫూర్తిని జరుపుకోవడానికి ,పునరుద్ధరించడానికి ఒక సంవత్సరం పాటు ప్రచారాన్నిచేయాలని ప్రకటించింది.

ఈ గీతాన్ని మొదట 1896లో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశంలో భారతరత్న రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ వినిపించారు. కాంగ్రెస్ సమావేశంలోని ప్రతినిధులు ఈ జాతీయ గీతానికి ఆకర్షితులయ్యారు. ఇది బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా ఒక మంత్రంలా మారింది. మహర్షి అరవిందులు, మేడమ్ కామా, సుబ్రమణ్య భారతి, లాలజపతిరాయ్, మవంటి ప్రముఖులు, దయానంద సరస్వతి వంటి సంస్కర్తలు కూడా ఈ గీతాన్ని పాడారు. తోటి స్వదేశీయులకు స్వాతంత్ర్య సమరయోధులకు రాసిన లేఖలలో కూడా ప్రజలను పలకరించడానికి మహాత్మా గాంధీ ‘వందే మాతరం’ను నేర్పుగా ఉపయోగించారు.
‘వందేమాతరం’ 100 సంవత్సరాలు పూర్తి చేసుకున్నప్పుడు, 1975లో అప్పటి ప్రధానమంత్రి ఇందిరా గాంధీ అంతర్గత అత్యవసర పరిస్థితిని విధించి, పౌరుల ప్రాథమిక , ప్రజాస్వామ్య హక్కులను తుంగలో తొక్కిన తర్వాత కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం దాని పాడటాన్ని పరిమితం చేసింది. పార్లమెంటు ఉభయ సభలతో సహా చాలా ప్రజాస్వామ్య సంస్థలు దీన్ని రద్దు చేశాయి.

జాతీయ గీతంతో సమానంగా పరిగణించబడిన జాతీయ గీతం వందేమాతరం అనేది మన దేశంలో కులం, మతం, లింగం, ప్రాంతం, మతం విశ్వాసం ఆధారంగా సమాజం యొక్క ప్రాథమికాలను బలహీనపరచడానికి ప్రయత్నిస్తున్న విభజన శక్తులకు వ్యతిరేకంగా మొత్తం దేశ పౌరులను తిరిగి కలిపేందుకు ప్రయత్నిస్తుంది.

విదేశీ శక్తులతో సంబంధాలు కలిగి ఉన్న విధ్వంసక శక్తులకు వ్యతిరేకంగా ‘స్వ’ (స్వయం) , ‘భారతీయత’ (భారతీయత) స్ఫూర్తిని తిరిగి రగిలించే గొప్ప సామర్థ్యం ‘వందేమాతరం’ కు ఉంది. గ్రామాలు, కౌంటీలు, సమాజాల నుండి మొత్తం దేశం వరకు, వందేమాతరం అనే శబ్దం మేమందరం కూడా భారతదేశానికి చెందినవారనే భావాన్ని కలిగించగలదు, దాని నాగరికత విలువలను పునరుజ్జీవింపజేయగలదు, దాని వైవిద్యాన్ని ప్రదర్శించగలదు. ఇతర దేశాలు కూడా ముందుకు సాగడానికి దృఢమైన మార్గాన్ని చూపే అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా మారడానికి సాధనంగా ఉండగలదు.

ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ సర్కార్యవాహ దత్తాత్రేయ హోసబాలే జాతీయ పునరుజ్జీవనం, అభివృద్ధి , భారతదేశంలో సమ్మిళిత శ్రేయస్సును తీసుకురావడానికి ప్రాతిపదికగా ‘స్వ’ స్ఫూర్తిని పునరుద్ధరించడం గురించి ప్రధానంగా చెప్పారు.. ‘స్వ’లో దేశీయ వనరులు, ప్రతిభ, ఆలోచనలు, ఆవిష్కరణలు మ,భారతీయతను నిర్వచించగల సాంకేతికతపై ఆధారపడటం ఉంటుంది.

దత్తాత్రేయ హోసబాలే చెప్పినట్లుగా, ‘స్వ’ లేదా ‘స్వదేశీ’ అనేది భారత్ దృక్కోణంలో పూర్తి ‘ఒంటరితనం’గా అనువదించకూడదు. దీని అర్థం దేశీయ వనరులు, దేశీయ ప్రతిభ, స్వదేశీ సాంకేతికతలు, ఆవిష్కరణలు మానవ మనస్సుపై ఆధారపడటం మాత్రమే. ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగ్, రక్షణ ఉత్పత్తి నుండి సమాచార సాంకేతికత వరకు, స్వావలంబన అనేది స్ఫూర్తి, కంటెంట్, ప్రక్రియలలో కీలక పదంగా మారాలి.
‘స్వదేశీ’ మార్గం బహుళ ప్రపంచ భాగస్వామ్యాలతో కలిసి భారత్ తన సామాజిక-ఆర్థిక పునరుజ్జీవనం కోసం చేస్తున్న ప్రచారానికి స్థితిస్థాపకతను తెస్తుంది., ఉదాహరణకు చూస్తే రష్యా మొదట్లో క్రయోజెనిక్ ఇంజిన్ సాంకేతికతను భారత్‌కు అందించడానికి నిరాకరించింది. అయితే, ఈ సాంకేతికతను పొందడానికి, రష్యా గ్లవ్కోస్మోస్ భారతదేశం ఇస్రో 1991లో ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నాయి, కానీ అమెరికా వంటి దేశాల నుండి వ్యతిరేకత కారణంగా, ఈ ఒప్పందం రద్దయింది.

తరువాత, భారతదేశం స్వంతంగా క్రయోజెనిక్ ఇంజిన్ టెక్నాలజీని అభివృద్ధి చేసుకుంది. అలా నేడు ఎన్నో రంగాలలో అంటే వందేభారత్ ఎక్స్ ప్రెస్ విషయంలో కానీ, తాజాగా జరిగిన ఆపరేషన్ సిందూర్ లో వాడిన ఆయుధాల విషయంలో కానీ, అంతరిక్షంలో ఇస్రో చేస్తున్న ప్రయోగాలలో కానీ మన దేశీయ పరిజ్ఆనాన్ని వాడాం. స్వదేశీ సంపత్తిని రూపుదిద్దుకుంటున్నాం. స్వదేశీ ప్రచారంలో భాగంగా ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం ‘వందేమాతరం’ అనేది కూడా చేర్చడం కూడా ఒక ముఖ్యమైన సానుకూల అంశం. ఇటీవలి హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఒక సూచన చేసింది, నవంబర్ 7 శుక్రవారం, అంటే అక్షయ నవమి రోజున ‘వందేమాతరం’ స్ఫూర్తిని తిరిగి రగిలించడానికి ప్రధానమంత్రి మోడీ దేశాన్ని నడిపిస్తారు. గత నెలలోనే, కేంద్ర మంత్రివర్గం ఒక తీర్మానం ద్వారా వచ్చే ఏడాది నవంబర్ 7 వరకు ‘వందేమాతరం’ జరుపుకోవాలని నిర్ణయించింది. ప్రతి స్థాయిలోనూ పాలన ‘స్వదేశీ’ని ‘మంత్రం’గా స్వీకరించినట్లయితే ఈ ప్రచారం మరింత ప్రయోజనకరంగా మారుతుంది.

ప్రతి రంగంలోనూ ‘స్వా’ స్ఫూర్తిని వర్తింపజేస్తే, జపాన్ లేదా జర్మనీని అధిగమించి, ఆర్థిక రంగంలో చైనా అమెరికాలతో పోలిస్తే అగ్రస్థానం పొందడం మనదేశానికి కష్టతరమేమీ కాదు. అందుకు నాయకత్వంతో పాటుగా, ప్రజలు, రాజకీయ నాయకులు, విభిన్న ప్రాంతాలు అన్నీ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి.